Feeds:
Posts
Comments

საუკუნეები გავა ხოლმე, სანამ ისევ წერას დავიწყებ. ახლა სხვა პერიოდი მაქვს. ადრე ყველაფერს, რასაც ვწერდი, ვაქვეყნებდი – ყველა შესაძლო რესურსს ვიყენებდი. ფორუმს, ფეისბუქს, ბლოგს. არც იდეები დამიზოგავს. არც მკითხველები. არც მეგობრები და ნათესავები, რომელთათვისაც ჩემი გულახდილობა ხშირად მტკივნეული, ან საგანგაშო გამხდარა.

ცხოვრებაში ყველანაირი ეტაპი დგება. ზოგიერთს ალბათ ბევრჯერაც გავივლი, არ ვიცი. მე უკვე არაფერი არ მეუცნაურება. ყველაფერი ადვილად გასაგებია. 

ბოლო რამდენიმე თვეს, ან იქნებ წელს? არ მიმითვლია, არც წამზომი ჩამირთავს, მოკლედ, ბოლო დროს რასაც ვწერ იმის 2/3-ს ვშლი. მაგალითად ფეისბუქზე. დაწერს ვიღაც აბსოლუტურად სადაო საკითხს და ქვემოთ კვერს უკრავენ, ჭეშმარიტებად ნათლავენ, მერე ნათლიები სანთლებით გარს უვლიან ამ სტატუსს და მე ვიწყებ დიდი ახსნა-განმარტებითი კომენტარის წერას, მინიმუმ სამი არგუმენტით, რომელთაგანაც ერთი აუცილებლად სუბიექტურია და ერთი აუცილებლად გამყარებულია მაგალითით, რომელსაც თან ჩემი დახვეწილი იუმორი ახლავს თან. მერე წარმოვიდგენ რა მოჰყვება ჩემს კომენტარს, რომელიც უკიდურესი სიფრთხილით დავწერე, მაგრამ მაინც არსებობს მცირეოდენი ალბათობა იმისა, რომ ვიღაც რიგითი ჩაქუჩი საერთოდ ვერაფერს გაიგებს და პირდაპირ შეურაცხყოფაზე გადმოვა, ან კიდევ უარესი – მოვა ვიღაც და მეტყვის, რომ მართალი ვარ. და ვიწყებ backspace-ზე თითის კაკუნს. მერე მთლიანად ტექტს ვნიშნავ და ვშლი. მერე არ ვიცი რა ჰქვია ამ შეგრძნებას, მაგრამ ისეთი გრძნობა მაქვს თითქოს ცხოვრებაში დროულად დავაჭირე ctrl +z-ს. დროულად, ანუ მანამ, სანამ გაფუჭებული საქმე ვინმეს თვალში მოხვდა. 

არამარტო ფეისბუქზე. არ ვიცი, ალბათ რომელიმე ფილოსოფიას ან რელიგიას, ან სულაც შეიძლება სპორტს ჰქონდეს ასეთი ნაბიჯი, საფეხური პიროვნული განვითარებისკენ – როგორ არ ვთქვათ ის, რისი თქმაც ძალიან გვინდა. რაც საერთოდ არაფერს აშავებს, მეტიც, შეიძლება აღფრთოვანებითაც შეხვდეს პუბლიკა, მაგრამ.. გარკვეული მარხვასავითაა. მე ვიმარხავ ჩემს სურვილს – ვხედავდე აღფრთოვანებულ თვალებს, ან მქონდეს გამოხატვის თავისუფლება. რატომ? გაცილებით საინტერესოა ჩემი შინაგანი სამყარო. 

Image

ხშირად გავუტაცებივარ ფიქრს იმაზე, რამდენად შთამბეჭდავია ვიდგე ადამიანთან ძალიან ახლოს, ვფიქრობდე მასზე რაღაცას და მას წარმოდგენა არ ჰქონდეს მე რას ვფიქრობ. თავი დევიდ კოპერფილდი მგონია. შემიძლია გიყურებდე თვალებში და დაგიმალო სპილო. არათუ გავაქრო, არამედ არც კი დაგანახო. სპილო კი არის. და იქნება.

მაგრამ კიდევ არის დიდი ტკივილი. მე შეიძლება წინ დაგიდო სპილო და შენ ვერაფრით ვერ დაინახო. იმიტომ, რომ შენ ისევე შეგიძლია არ დაინახო ის, რისი დანახვაც არ გინდა, როგორც მე შემიძლია არ გაჩვენო ის, რისი ჩვენებაც არ მსურს.

კიდევ ახალი შიშები მაქვს. დროდადრო საუბრისას მიჭირს იმის თქმა, რისაც მინდა. ანუ სიტყვებს ვერ ვპოულობ. არ ვიცი, დიდხანს არაფერი რომ არ წამიკითხავს იმის ბრალია, თუ გონებრივი დარღვევაა რამე. მაგრამ საუბრისას უცებ ვხვდები, რომ ვერ ვალაგებ აზრს, სიტყვას ვერ ვპოულობ და მერე კიდევ უფრო ვიბნევი ამ სტრესისგან. თავის დამშვიდება შეიძლება, თუ დავუშვებ, უფრო ზუსტად, რიგ შემთხვევებში ასეც იყო, რომ სხვა საკითხზე ვსაუბრობდი და სხვაზე ვფიქრობდი და კონცენტრაცია ფიქრზე მქონდა და არა სიტყვებზე, რომელსაც ვამბობდი… როგორც ჩანს, მეტყველების ავტოპილოტი არ მუშაობს. აი ფიქრის კი ზუსტად ვიცი, მუშაობს, მაგრამ ის კი ღმერთმა იცის, სად, რომელ აეროდრომზე მიმიყვანს ეგ ავტოპილოტი.

სულ სხვა რამეზე მინდოდა საუბარი, მაგრამ როგორც ჩანს, ის, რის გამოც დავიწყე წერა, ჯერ კიდევ არ არის გულახდილობისთვის მზად. 

გამარჯობა, სევდავ.

ხომ არიან ადამიანები, რომლებსაც ცხოველები უყვართ. და ადამიანები, რომლებსაც არ უყვართ. ზუსტად არ ვიცი, რომელს მივეკუთვნები, მაგრამ ბევრი ცხოველი, ვისთანაც კონტაქტი გამომსვლია, მყვარებია. ისევე, როგორც ადამიანი. მეტიც, მგონია რომ ადამიანები ცხოველებისგან ბევრით არაფრით განვსხვავდებით. მინდა ჩემს ცხოვრებაში ცხოველების შესახებ მოგიყვეთ, ვისაც (და არა რასაც) გავიხსენებ, რა თქმა უნდა.

პირველი იყო ჯეკა. რომლის შესახებ ბევრი არაფერი მახსოვს და რომელიც სულაც არ იყო ჩემი, მგონი კოჯორში ვისვენებდით? თუ არ ვცდები ასე იყო, მე ვიყავი 2-3 წლის, ჯეკა მე მგონი მეტის, იყო თეთრი და მავნე ჩვევა ჰქონდა, ღამის ქოთნებში უყვარდა ცხვირის ჩატუნტვრა და უმალავდნენ. მეტი მის შესახებ არაფერი მახსოვს. მისი პატრონიც სადღაც იქვე ცხოვრობდა.

შემდეგ იყვნენ უზომო რაოდენობის სოფლის შინაური ცხოველები. ქათამი ქათქათა – თეთრი ქათამი, რომელსაც რატომღაც ჩემი ერქვა და მეც განუზომელი სიხარულით ვუვსებდი ჩიჩახვს. ქათქათა ტრაგიკულად დაიღუპა, საღორიდან გამოპარულმა ღორმა შეჭამა და მისგან მხოლოდ ბუმბულები დარჩა. არ იცოდით რომ ღორი ქათმებს ჭამდა ხო? ზოგი ადამიანი უარესია, ნუ გაკიცხავთ, მითუმეტეს, რომ ახალ წელს თვითონაც მწარედ დაისაჯა.

შემდეგი იყო პაწკო-პუწკო. პაწკო პუწკო სუროგატმა ინდაურმა გამოჩეკა. მეზობლის აკრუხებულ ინდაურს ჩავუდეთ სამი კვერცხი და მარტო ყვითელი და ღაბუა პაწკო-პუწკო გამოიჩეკა. რომელიც დარწმუნებული იყო, რომ ადამიანი იყო და მაგიდასთან უნდა ეჭამა. რამდენჯერმე ცხიმიან თეფშზე ფეხიც დაუცურდა და ღაბუა ყვითელი ტაკოთი მოადინა ზღართანი. ახალგაზრდა გარდაიცვალა. მარტოობით. ან უდედობით. ან ობლობით. მინდვრიდან რომ დავბრუნდით, მკვდარი დაგვხვდა.

მწყერის მოშინაურება არც მიფიქრია, დიდედამ და ბიჭებმა მომიყვანეს მინდვრიდან. ბუდეს მივუახლოვდით და არ აფრინდაო. რატომ გადაწყვიტეს რომ მწყერი ჩემთვის მოეყვანათ არ ვიცი. არც ვიცოდი რა მეჭმია, საკენკს ვუყრიდი და არ კენკავდა. მერე ბუზები, საზამთრო და ხორბალი ვაჭამე. როგორ? ხელს რომ პირთან მიუტანდი პირს აღებდა. ახალგაზრდა დედებო თქვენც გინდათ ეგეთი ბავშვი ხო? ეგრევე ყლაპავდა, ძაბრივით ჰქონდა დაღებული პირი. ორ დღეში მომიკვდა. როგორც პაწკო-პუწკო, ესეც ძალიან დიდხანს ვიგლოვე.

შემდეგები რაღაც ჩიტის ბარტყები იყვნენ, რომელსაც ჩვენი სახლის აივნის ნაპრალში გაეკეთებინა ბუდე. ეს ბარტყები რატომღაც ფრენას ცდილობდნენ და ძირს ეტყეპებოდნენ. სულ რაღაც 1.7 მ სიმაღლიდან, მაგრამ მაინც. ჩვენ ყოველ დღე უკან ვტენიდით ბუდეში, მაგრამ მაინც ჯიუტად ეპერტყებოდნენ ძირს. ვერაფრით ვიხსენებ რა დაემართათ მერე.

ერთხელ ღამით ახალი კარტოფილის შეწვა მოვინდომეთ და დაუზარელმა დიდედამ ამოვიღებ მიწიდან და შევწვათო. აეტორღიალენ ბიჭები, ჩვენც გვინდა კარტოფილის ამოღებაო, წაიღეს სათლები და ნიჩბები და უკან ორი ნახევრად სავსე სათლით დაბრუნდნენ – ერთში კარტოფილი იყო, მეორეში ორი ზღარბი. თურმე ღამით ზღარბები ნამდვილი ღორებივით ღრუტუნებენ და ძალიან ადვილად შეიძლება მათი დაჭერა. ცოტა ხანს გვყავდნენ, მაგრამ ღამით მათმა ფხაკაფხუკმა რამდენიმე დღით ჩამოსული მამაჩემი შეაწუხა და გარეთ გავუშვით.

შემდეგი მგონი შპაკატა იყო. გინახავთ გენეტიკური დეფექტით დაბადებული წიწილა? შპაკატა იყო შავი ღაბუა წიწილა, რომელსაც ფეხები 100%-იან შპაკატში ჰქონდა. განზე. და რას აკეთებდა ეს წიწილა? საოცარი სისწრაფით დახტოდა საკენკს რო დაუყრიდი. ზუსტად ესე, შპაკატ-შპაკატ. მერე კრუხმა გაჭყლიტა შემთხვევით.

შემდეგი იყო კეკე, რომელიც წყაროზე ჩასულმა დეიდაჩემმა ჩემს თანასოფლელს გამოართვა ჩემთვის. კეკე იყო ყვითელი ღაბუა იხვი, რომელიც საოცრად სასაცილოდ აქნევდა ტაკოს. უყვარდა მაიკის ქვეშ სითბოში ჯდომა და კანის კენკვა. თუმცა ისიც პატარა გარდაიცვალა და გადავწყვიტე სათანადო დაკძალვა მომეწყო. დავკრიფე ყვავილები, მუყაოს ყუთი გავამზადე, ჩავასვენე და ეზოში ვაზისა და ბზის ძირას დავმარხე. კეკემ ვარლამ არავიძის მძიმე ბედი გაიზიარა. ოთხჯერ ამოთხარა ძაღლმა და ოთხჯერვე დავმარხე. ეტყობა სუნით აგნებდა, მაგრამ მუყაოს ყუთს ვერაფრით აღებდა ძაღლი, ყოველ დილით ეზოს ხან რომელ კუთხეში ვპოულობდი დაღრღნილ ყუთს, ხან რომელში. მეოთხედ უკვე საკმაოდ ღრმად დავმარხე და ძაღლს აღარ ამოუთხრია.

მე მგონი აქ დასრულდა იმ ცხოველთა ჩამონათვალი, რომელიც სოფელში და დროებით მყავდა და ალბათ ვერც ვიტყვი, რომ მათთან ურთიერთობით რამე ვისწავლე. მას შემდეგ ბევრი დრო გავიდა და პირველ კურსზე კუ მაჩუქეს. 

Image

 

ჰაიკუ მომავალი წლის გაზაფხულზე შვიდი წლის გახდება. მახსოვს ჩემი პირველი რეაქცია. ჯერ ვერ მივხვდი რატომ, მერე გამახსენდა რომ ჩემი ძმის მეგობრის პატარა ხმელეთის კუებმა აღმაფრთოვანა და მაშინ დაუმახსოვრებია, ამიტომაც მაჩუქა.

ჰაიკუ წარმოშობით ამერიკელია, მტკნარ წყალში ბინადრობს და მცენარეულ საკვებს ჭამს, მის ჯიშს წითელყურა კუებს ეძახიან, მთლად წითელი არ არის მის კისერზე რომ ლაქაა, უფრო აგურისფერია, მაგრამ ამერიკელებს ვერ შეედავები, მთელი დედამიწას ეგენი აკონტროლებენ.

სახლში ამრეზით შეხედეს, ჰაიკუ კიდევ შიშით და პერმანენტული ელეთმელეთით შეგვხვდა. გარკვეული დროის გასვლის მერე ჰაიკუ დედაჩემს უფრო მეტად უყვარდა, ვიდრე მე ვუყვარდი… ჰაიკუსაც ჭკუა ეკეტებოდა, აკვარიუმის კედელთან ორ ფეხზე დგებოდა და ბედნიერებისგან ხვანცალებდა, როცა დედაჩემის ხმას გაიგონებდა.

მერე ჰაიკუს პრობლემები დაეწყო. ერთი თვე არ ჭამდა. თურმე კუებს შეუძლიათ არ ჭამონ და არ დაიხოცონ. სად არ გვყავდა და ზოოპარკის ვეტერინარმა გვირჩია, რომ თევზი გვეჭმია. სკუმბრია უყვარს, სტავრიდას იწუნებს. ან პირიქით, ვერაფრით დავიმახსოვრე. დაახლოებით სამი წლის წინ თვალები დაუჩირქდა, დაებურა და ქუთუთოები გამოევსო. რა თქმა უნდა, რადგან ვერ ხედავდა, ჭამაც შეწყვიტა. სად აღარ გვყავდა, რა ნემსებიც არ გავუკეთეთ, თვალები როგორ არ გამოვუწმინდეთ და… წინადადების ასეთი წყობის მიუხედავად, ჰაიკუ განიკურნა. 

ჰაიკუს ჰაიკუ იმიტომ ჰქვია, რომ ისეთივე პატარაა, როგორც იაპონური ლექსი ჰაიკუ. და კიდევ იმიტომ, რომ იმ პერიოდში ლექსებს ვწერდი და სიტყვა ჰაიკუ კუ-ზე მთავრდება. ჩემი ძმა მთავაზობდა ნძული დავარქვათ და გვექნება ჩვენი საკუთარი კუ ნძულიო, მაგრამ არ მიყვარს ბავშვს ისეთ სახელებს რომ არქმევენ, რომ მერე საზოგადოების მიერ მისი მასხრად აგდების საფრთხე იქმნება.

ახლა კუსას ვეძახით. ახალგაზრდობაში კი დაარღვია სტერეოტიპი და დაოთხილი გარბოდა-ხოლმე თვალს რომ აარიდებდი, მაგრამ ახლა ჭეშმარიტი ზანტი კუა. და ალბათ ამიტომაც მგონია, რომ უბედურია და მინდა, რომ ზოოპარკში ჩავაბარო, რომ თავისნაირი წითელყურა კუები გაიცნოს და დაორსულდეს კიარადა კვერცხები დადოს. ეს პროექტი შეტანილია ადგილობრივ პარლამენტში და შაბათ-კვირას განხილვები ეწყობა-ხოლმე. ჯერჯერობით ვერცერთ მოსმენაზე ვერ გავიდა.

შემდეგი იყო ზიკო. ანუ ჭრიკიტო.

Image

 

ზიკოს საერთოდ არ ვგეგმავდით. ფორუმზე secret santa-ს ვთამაშობდით და სამსახურიდან მოსულს ჩემს ოთახში დამხვდა გალიით. აღმოჩნდა, რომ ქევანას ოინებია. რომ დავინახე ყვირილი დავიწყე, პირველი იყო შიში, რომ ვერ მოვუვლიდი. და ვერ მოვუარე. 

ზიკოს ჩემს ყვირილზე გული გაუსკდა და მოსკლინტა. თავიდან ზიკოს ალბერტი ერქვა. ასე მონათლა ქევანამ. მაგრამ როგორც აღვნიშნე, არ მიყვარს ისეთი სახელები რომ ჰქვიათ, რომ მერე შეიძლება დასცინონ და ზიკო დავარქვით. გვინდოდა რამე ისეთი დაგვერქმია, რის თქმასაც თვითონ შეძლებდა და რადგან ყვითელი იყო, ბრაზილიელი ფეხბურთელების  ორი სახელი შევარჩიეთ – ზიკო და კაკა. კაკა ამოვარდა რატომღაც, არგუმენტები არ მახსოვს და დავარქვით ზიკო.

მე ვეძახდი ყველაფერს, რაც ენაზე მომადგებოდა, ჭყიპის, ჭრიკიტოს, ტუტუცს და ა.შ. ამიტომაც იცოდა ყველაფერი. მისი ლექსიკონი 10-მდე სიტყვისგან შედგებოდა, მაგრამ მისი სიყვარული იყო განუზომლად დიდი. სამსახურიდან რომ მოვდიოდი და ზიკო-მეთქი დავიძახებდი, გამოფრინდებოდა და ან მხარზე დამაჯდებოდა, ან თავზე. ვერ იტანდა ზალიდან თუ გავდიოდი. ასევე იყო სხვებთანაც, მამიკოს ხშირად ან თავზე აჯდა ან მხარზე, დედაჩემს ხან საჭმელში უხტებოდა, ხან ლეპტოპის მონიტორზე დაუჯდებოდა, ჩემს ძმას წვერს და ტუჩებს აწიწკნიდა… ზიკო ტუტუცი, მოდი ბიჭო, მოდი გაკოცო, ჭრიკიტო.. 

ალბათ როგორც ადამიანები, თუთიყუშებიც ზოგჯერ უაზროდ მიდიან ჩვენი ცხოვრებიდან. უბრალოდ ადამიანებზე ზოგჯერ ზუსტად ვიცით, რომ ვმარხავთ, სხვაგან ვუშვებთ… ზიკოზე ჯერაც არ ვიცი სად წავიდა მას შემდეგ, რაც ჩვენი ღია ფანჯრის ზღურბლს გასცდა. სად აღარ ვეძებეთ, სად აღარ ვეძახეთ, სად არ გამოვაკარით განცხადება, როგორ არ ვიტირეთ, მაგრამ იმ მხრიდან მეც ვერ ვიცნობდი ჩემს სახლს. საბჭოთა სიმახინჯეა ხევის მხარეს. მთავარია, ქუჩიდან არ ჩანს.

ძალიან ძნელად და ყველამ სხვადასხვანაირად გადავიტანეთ ეს ამბავი. ჩვენ არცერთს არ გვეგონა, რომ თუთიყუშები მხოლოდ ლაპარაკისთვის არ ჭირდებოდათ ადამიანებს. თურმე შეიძლება თუთიყუში გიყვარდეს, უყვარდე, ეთამაშებოდე, მისთვის პატარა ფერადი ნაყინის კოვზები მოგქონდეს და ის ბედნიერი მაგიდიდან ძირს ყრიდეს და ჩავარდნის ხმაზე ცმუკავდეს. თურმე შეიძლება თუთიყუში შენს ოთახში მოსაბრუნებლად შემაწუხებლად გაჰკიოდეს და რო დაბრუნდები გახარებული მხარზე გაჯდებოდეს. 

აი ამ ყველაფრის და ამ დიდი სიცარიელის გამო, ჩვენ ახლა ორი თუთიყუში გვყავს. პირველი იყო კოკოშა. კოკოშა სულ მთლად ბარტყი მოიყვანა დედაჩემმა. ვერ მოითმინა და იყიდა სანზონის მივარდნილ ზოომაღაზიაში. ცოტა ხნის წინ კოკოშამ ჩემგან გაიგო, რომ ნაყიდია და საკმაოდ გმირულად შეხვდა ამ ამბავს. 

Image

კოკოშა თავიდან იყო თეთრი, გაქუცული, ცოტა არ იყოს დაავადებული თუთიყუში. და ღორი. არ არსებობდა დრო, როცა კოკოშასთვის ჭამის დრო არ იყო. დღე, ღამე, შუადღე, შუაღამე. ახლა გაიზარდა, შეიბუმბლა, ცოტა შეიფერა, თავი სულ მთლად გაუყვითლდა, კუდზე შაბიამნისფერი დაჰკრავს და ტაკოს გარშემოც სულ ბუმბულით არის დაფარული. ჯანმრთელია როგორც ხარი. ან ჯამრთელი ხარი.

ლაპარაკი არ იცის, მე ვამტკიცებ რომ დვარნიაშკაა, მაგრამ სამაგიეროდ ძალიან თბილი და ყურადღებიანია. გაკოცნინებს, მოგაფერებინებს, გისმენს, არ იკბინება, გლოკავს თავისი მრგვალ ენას გიცაცუნებს და თუარ უყვირიხარ და ნერვებს არ უშლი, აუცილებლად უყვარხარ. ჯერ ისევ ბარტყია და ბარტყული მრგვალი შავი თვალები აქვს.

კოკოშას მერე მოვიყვანეთ კეშა. კეშა ზრდასრული, ზომიერად ფერხორციანი მიმზიდველი მამაკაცი თუთიყუშია, რომელიც ჩემი დეიდაშვილის ნათესავს სახლში შეუფრინდა, იმან ჩემს დეიდაშვილს აჩუქა და ჩვენ კიდევ მას წავართვით. ჩავთვალეთ, რომ ვერ უვლიდა. აღმოჩნდა, რომ კეშა მრავალჭირნახული თუთიყუში ყოფილა, და ჩემს დეიდაშვილამდე მისვლამდე აბსოლუტურად სტრესულ გარემოში უწევდა ცხოვრება, სადაც საერთოდ არ უფრთხილდებოდნენ და გალიაში დაბრუნების მიზნით (წარმოიდგინეთ!) შუქს აქრობდნენ, ბნელში ხელით იჭერდნენ და ისე სვამდნენ გალიაში! 

ასე რომ, კეშა აგრესიულია და საკმაოდ მწარე ნისკარტი აქვს.

Image

 

თუმცა ბოლო დროს ძალიან მომეჩვია, ყურადღებით მისმენს და ძალიან მოსწონს ტკბილ სიტყვებს რომ ვეუბნები, ცხვირზე ნისკარტს მიცაცუნებს და ჭკვიანი თვალებით მიყურებს. ულამაზესია როცა დაფრინავს, მაგრამ რაც მთავარია, ლაპარაკი ისწავლა!

იძახის კეშას რუსული აქცენტით, მოდი ბიჭო-ს და ამასწინათ ტვინს რომ ვუბურღავდი და ვეუბნებოდი კიტრივით მწვანე ხარ შე კიტრო-მეთქი, ახლა აქტიურად იმეორებს შეკიტროშეკიტროშეკიტრო-ს. დიდი იმედი მაქვს, რომ დამეგობრებას შევძლებთ და ვასწავლი, რომ ხელზე გადმოჯდეს და არ ჩამინისკარტოს. სამწუხაროდ კეშას მწარე ნისკარტის გამო კოკოშა ჩემი ძმის ოთახში ცხოვრობს, კეშა კიდევ მისაღებში. სამაგიეროდ, ძალიან სასაცილოა-ხოლმე, ოთახის კარის ღიად დატოვების მერე ამათი გაძახილ-გამოძახილი ოთახიდან ოთახში, გეგონება გურული ქალები ეზოდან ეზოში ერთმანეთს რაღაცებს გასძახიანო.

მე ჩემთვის აღმოჩენა გავაკეთე, რომ ცივსისხლიან კუსაც კი შეიძლება უყვარდე, თუთიყუშიც შეიძლება სიხარულით გეგებებოდეს და უბრალოდ ამ პოსტით მინდოდა მეთქვა, რომ ნამდვილად ბევრად უფრო ცუდი ცხოვრება მექნებოდა, რომ არა ეს ჩემი პატარა ადამიანები და პიროვნებები, როგორც მათ მამაჩემი ეძახით.

უსათაურო

მე არ მესმის რატომ უნდა ვიყო პატრიოტი. თუ პატრიოტიზმი მხოლოდ იმას გულისხმობს, რომ მე მიყვარდეს ჩემი ქვეყანა – კი ბატონო, ამაზე მარტივი არაფერია. მიყვარდეს ადამიანები, რომლებიც ჩემ გარშემო არიან, მიყვარდეს ადგილი, სადაც გავიზარდე, მიყვარდეს კულტურა, რომლის ნაწილიც თვითონ ვარ… მაგრამ როცა პატრიოტიზმი ესმით, როგორც ეთნოცენტრიზმი და არამარტო ესმით, არამედ არის კიდეც ეთნოცენტრიზმი იმ გაგებით, რომ მე უფრო მაღლა ვაყენებ ჩემს ქვეყანას და მის მოქალაქეებს და თუნდაც თავდაცვის მიზნით ვკლავ სხვა ქვეყნის მოქალაქეს… თუმცა აქ ჩანს ჩემი ბავშვობიდან გამოყოლილი იდეალიზმი. რა თქმა უნდა, მე მესმის, რომ თუ ყველა ასე ჩათვლის, ომიც არ იქნება და არცერთი ქვეყანა ომს არ წამოიწყებს და მშვიდობიანი მოლაპარაკებების იმედად იქნება, მაგრამ ეს უკვე პატრიოტიზმი კიარა პაციფიზმია, რომელიც ხანდახან მისივე ანტონიმი აღმოჩნდება-ხოლმე. ხანდახან რა – ომის დროს. როცა ომის დროს შენ პაციფისტი ხარ და შენს მეგობრებს, ნათესავებს სხვები ხოცავენ, შენ უკვე პაციფისტი კიარა ჩმორი ხარ. ყოველ შემთხვევაში ასე გეტყვის ყველა, ვისაც იმ პერიოდში შენი პაციფიზმის შესახებ დაუწყებ ლაპარაკს.

რა ვიცი მე ომის შესახებ? მე მყავს ნანახი დედაჩემი, რომელიც სულაც არ ჰგავდა ცხრა ძმა ხერხეულიძის დედას, როდესაც ჩემი ძმა აგვისტოს ომში გაიწვიეს. მერე რა, რომ შუა გზიდან მობრუნდა, ხომ შეიძლებოდა დაღუპულიყო? აი დედაჩემი კი სხვანაირად ფიქრობდა, შეიძლებოდა კიარა, ზუსტად იცოდა, რომ დაიღუპებოდა – შესაბამისად, არანაირ, არცერთ სიტყვას, რომელსაც მას ვეუბნებოდი, აზრი არ ჰქონდა. მე ნანახი მაქვს საკუთარი თავი სარკეში, როცა უძილო ღამეებს კომპიუტერთან და ტელევიზორთან მჯდარი ვატარებდი, რომ რამე ახალ გამეგო. მერე 2-3 საათით ვიძინებდი, მერე ისევ ვდგებოდი და ყველა საინფორმაციო საშუალებას ვრთავდი და ვუსმენდი და ვკითხულობდი. მერე ტყუილ-მართლის გარჩევა მიჭირდა და ადამიანებს ვეღარ ვენდობოდი.

ეს ხანმოკლე ომი ერთგვარ პანიკას ჰგავდა. მერე წარმოვიდგინე, რომ ეს ჩვეულებრივი ამბავი გამხდარიყო. ასეც ხომ იყო. ერთ დროს, როცა ბავშვებს უკვირდათ როცა სხვა ბავშვს სახლში მამა ჰყავდა. ალბათ ყველაზე კარგად ომი რემარკის ნაწარმოებებში ჩანს. ყოველგვარი სენტიმენტების გარეშე. ადამიანური და ბუნებრივი. გაყალბების გარეშე.

“Я молод — мне двадцать лет, но все, что я видел в жизни, — это отчаяние, смерть, страх и сплетение нелепейшего бездумного прозябания с безмерными муками. Я вижу, что кто-то натравливает один народ на другой, и люди убивают друг друга, в безумном ослеплении покоряясь чужой воле, не ведая, что творят, не зная за собой вины.”

ადამიანები. არაადამიანები. ჩვენ გვავიწყდება, რომ ომიც საშინლად ადამიანურია, რომ ჩვენი საწყისი სულაც არ არის იმდენად წმინდა და უმწიკვლო, როგორიც გვინდა, რომ იყოს. ჩვენში იმდენივეა კარგი, რამდენიც ცუდი და ის, რომ ჩვენგან მკვლელი არ გამოვიდა, მხოლოდ შემთხვევის ამბავია. ე.წ. ბედნიერი შემთხვევითობის, რომელიც არც ისეთი შემთხვევითობაა, როგორიც გვგონია. ჩვენი პიროვნება ფორმირდება უამრავი ცვლადის არსებობის პირობებში – დაწყებული გენეტიკიდან, დამთავრებული იმით, თუ ვინ გვხვდება ყოველდღიურად გზაში, რას გვეუბნება, ან როგორ გვიყურებს. ის, რომ ჩვენ ჯერ კიდევ არ ვართ მკვლელები, ქურდები და ყაჩაღები, სულაც არ არის ჩვენი დამსახურება. უბრალოდ ჩვენს ფსიქიკას ჯერ არ დასჭირვებია ძალაუფლება, ჯერ კიდევ ჰყოფნის გარშემომყოფთა ყურადღება, ჯერ კიდევ აკმაყოფილებს ის, რაც აქვს ან ჯერ არ აქვს, მაგრამ ნორმირებული ქცევა მისი მიღების საშუალებას აძლევს.

პირადად არ წამიკითხავს, მაგრამ ეჭვი მაქვს ფსიქოლოგებს ექნებათ ნაკვლევი ისიც, თუ რატომ მიდიან ადამიანები ჯარში, ანდაც ომში – თავის სურვილით. ადამიანის ყოველი ქცევა გარკვეული მოთხოვნილების დაკმაყოფილებისკენ ისწრაფვის, უბრალოდ თვითონ ადამიანის სტრუქტურა იმდენად რთულია და მოთხოვნილებასა და ქცევას შორის კავშირი იმდენად გართულებულია, რომ ძნელია დაინახო ადამიანის მთავარი მოტივი. და მეტიც, ამ მოტივის დანახვის შემდგომ რჩება უამრავი წვრილი თუ მეტ-ნაკლებად მსხვილი მოტივები, რომელთა კომპლექსმაც განაპირობა ქცევა, და რომ არა რომელიმე ერთის არქონა, ეს ქცევა არც განხორციელდებოდა. კიდევ უფრო მეტიც, რომ არა კონკრეტული სიტუაცია.. მოკლედ. მიმიხვდით ალბათ.

და რა არის ომი? ქცევა, რომელსაც ადამიანები კოლექტიურად ახორციელებენ და რომელსაც აქვს უნარი, რომ დააკმაყოფილოს გარკვეული ადამიანების გარკვეული მოთხოვნილებები. და როგორი არის ომი?

“Мы видим людей, которые еще живы, хотя у них нет головы; мы видим солдат, которые бегут, хотя у них срезаны обе ступни; они ковыляют на своих обрубках с торчащими осколками костей до ближайшей воронки; один ефрейтор ползет два километра на руках, волоча за собой перебитые ноги; другой идет на перевязочный пункт, прижимая руками к животу расползающиеся кишки; мы видим людей без губ, без нижней челюсти, без лица; мы подбираем солдата, который в течение двух часов прижимал зубами артерию на своей руке, что бы не истечь кровью; восходит солнце, приходит ночь, снаряды свистят, жизнь кончена.”

ანდა ეს

Таким образом, у нас сейчас есть все, что составляет счастье солдата: вкусная еда и отдых. Если поразмыслить, это не так уж много. Какие-нибудь два или три года тому назад мы испытывали бы за это глубочайшее презрение к самим себе. Сейчас же мы почты довольны. Ко всему на свете привыкаешь, даже к окопу.

ომის სიმძიმიდან გამომდინარე, ჩნდება აზრები, რატომ არ ვეძებთ განსხვავებულ გზებს პრობლემის გადასაჭრელად? ნუთუ ომი არის დარვინისეული გადარჩევა, ოღონდ არა – ბუნებრივი, არამედ ხელოვნური? დღეს რადიო თავისუფლებაზე სტატიას ვკითხულობდი ავღანეთში დაღუპული ქართველი ჯარისკაცების შესახებ და არლინგტონი ახსენა ავტორმა. მაინტერესებდა რამდენი ჯარისკაცია დაკრძალული. ათეულობით ათასი, დაახლოებით ასი ათასამდე. მაგას გარდა, ვნახე საიტი, სადაც არის დღის განრიგი. დღის განმავლობაში 30-მდე დაკრძალვა იმართება. დღეში – 30 ადამიანი, წელიწადში 10950. ერთი შეხედვით მხოლოდ ციფრებია, მაგრამ თითოეული ციფრის ქვეშ თითო ადამიანია. როგორიც მე ვარ თუნდაც. სხვების სიკვდილის წარმოდგენა ადვილია. მტკივნეულია, მაგრამ ადვილი იმიტომ, რომ როგორც მინიმუმ, დაგვსიზმრებია ახლობლის სიკვდილი. განგვიცდია კიდეც. მაგრამ წარმოიდგინეთ საკუთარი სიკვდილი – ძნელია არა? თქვენ მიერ ნებისმიერ წარმოსახულ ხატს, სუნს, გემოს, შეხებას, მეტიც! – აზრს, თან ახლავს თქვენი საკუთარი თავის განცდა იმიტომ, რომ თქვენ არ განგიცდიათ არაფერი საკუთარი თავის გარეშე. ასახსნელად ძალიან ძნელია. წარმოსადგენად კიდევ უფრო ძნელი.

ხოდა ამ არლინგტონს თავისი საიტი აქვს-მეთქი, გითხარით. არის ძიება გვარის მიხედვით, რომ გაიგო, როდის კრძალავენ. სრულიად შემთხვევითად სმიტი ჩავწერე, ვიფიქრე, გავრცელებული გვარია-მეთქი და არ მოველოდი, მაგრამ ხუთი სმიტი ამომიგდო. ვიჯექი გაოგნებული და ახლაც მიკვირს.  თუმცა არა, არ მიკვირს. ადამიანებს ისიც კი არ გვინდა საკუთარი თავი შევცვალოთ უკეთესობისკენ. სხვებისგან კი მოვითხოვთ, მაგრამ საკუთარი თავი? ეს ხომ ძალიან რთულია! რა თქმა უნდა, გაცილებით რთულია მოვიფიქროთ რამე ომზე უკეთესი, თუმცა აგერ, რემარკს უკვე მოფიქრებული აქვს:

Он предлагает, чтобы при объявлении войны устраивалось нечто вроде народного празднества, с музыкой и с входными билетами, как во время боя быков. Затем на арену должны выйти министры и генералы враждующих стран, в трусиках, вооруженные дубинками, и пусть они схватятся друг с другом. Кто останется в живых, объявит свою страну победительницей. Это было бы проще и справедливее, чем то, что делается здесь, где друг с другом воюют совсем не те люди.

მხოლოდ განხორციელებაა საჭირო. თუმცა რაზეა ლაპარაკი, როცა:

Они всё ещё писали статьи и произносили речи, а мы уже видели лазареты и умирающих; они все еще твердили, что нет ничего выше, чем служение государству, а мы уже знали, что страх смерти сильнее.

ალბათ არ დავიღლები ამ ნაწარმოების (На Западном фронте без перемен) ციტირებით. ამიტომ, დავასრულებ.

ამაზონზე ბაიკერების ტანსაცმელებს ვათვალიერებდი და ამას გადავაწყდი http://www.amazon.com/Diamond-Plate-Motorcycle-Bells-Display/dp/B008BX8M3A/ref=sr_1_18?s=sporting-goods&ie=UTF8&qid=1359337362&sr=1-18, დავინტერესდი, რადგან მივხვდი, რომ რაღაც ისტორია ან ლეგენდა აუცილებლად იარსებებდა, მე კი ლეგენდების მიმართ გულგრილი არ ვარ. ვიპოვე და ვთარგმნე. სამწუხაროდ, ცოტა პათეტიკური ტექსტი იყო და არც მე მაქვს გაწაფული ხელი ინგლისურიდან თარგმნაში, თუმცა ისტორიის შინაარსი დამახინჯებული არ არის

“დიდი ხნის წინათ, დეკემბრის ერთ ცივ ღამეს,  ძველი ბაიკერი მეხიკოდან ბრუნდებოდა. მას სავსე ჰქონდა თავისი მოტოციკლის ტყავის ჩანთა ათასი სათამაშოთი და სხვა სისულელეებით, რომლებიც იმ ბავშვებთან მიჰქონდა, რომელიც მის სამსახურთან ახლოს ცხოვრობდნენ.

საზღვრიდან დაახლოებით 40 მილის დაშორებით, უდაბნოს სიღრმეებში ცხოვრობდნენ პატარა არსებები, რომლებსაც გზის ჭინკებს უწოდებენ. ეს ის არსებები არიან, რომლებიც გზაზე ტოვებენ პატარა ნივთებს, ერთ ფეხსაცმელს, ძველ საბურავებს ან მის ნაფლეთებს, ასევე თხრიან პატარა ორმოებს, რომ გზაზე მომავალმა მოტოციკლისტმა ვერ აუაროს გვერდი და ავარია მოუვიდეს. სამწუხაროდ, ავარია და სხვისი უბედურება პატარა ჭინკებს ძალიან ახარებთ.

ამჯერადაც გაუმართლათ ჭინკებს, მოტოციკლისტს ბოლომდე ვერ გაუნათა მთვარის შუქმა გზა და მათ მახეში გაება. მოტოციკლეტი დაიმტვრა, მისი პატრონი კი ასფალტზე გადმოვარდა, დაშავებულს  მოძრაობა აღარ შეეძლო. ჭინკები მისკენ გაემართნენ, მოტოციკლისტმა  გარშემო მიმობნეული ნივთების  მათი მისამართით სროლა დაიწყო, ჭინკები ამან ვერ შეაჩერა. ბოლოს მან პატარა ზანზალაკი აიღო და რეკვა დაიწყო, იმ იმედით, რომ ჭინკებს დააფრთხობდა.

დაახლოებით ნახევარი მილის დაშორებით, ორი ბაიკერი დაბანაკებულიყო. ისხდნენ კოცონის პირას და საუბრობდნენ იმდღევანდელ მოგზაურობაზე, თავისუფლებაზე, ქარზე, რომელიც ამ მოგზაურობის დროს მათ სახეში სცემდათ. უკუნ და წყნარ ღამეში მათ  ნაავარიები მოტოციკლისტის ზარის ხმა გაიგეს და ამ ხმას გამოყოლილებმა ადვილად მიაგნეს წაქცეულ ბაიკერს. ალბათ არც არის საჭირო მოვყვეთ ბაიკერების საძმოს შესახებ, ისედაც ნათელია, რომ მათ დააფრთხეს ყველა ჭინკა და გადაარჩინეს მეგობარი.

მადლიერებით აღსავსე ბაიკერმა მხსნელებს ფული შესთავაზა, მაგრამ როგორც ნამდვილ ბაიკერებს სჩვევიათ, მათ უარი უთხრეს. რადგან მას არ შეეძლო რამენაირად მაინც არ გადაეხადა მადლობა, მოხსნა თავის ტყავის ჩანთას  ტყავის წვრილი საქამრეები და ამ საქამრეებით ორივე ბაიკერის მოტოციკლეტს ზარები შეაბა. შემდეგ მიუბრუნდა მოგზაურებს და უთხრა, რომ ისინი დაცულები იქნებიან გზის ჭინკებისგან, და თუ ოდესმე გასაჭირში ჩავარდებიან, უბრალოდ უნდა დარეკონ ამ ზარებზე და მათ დასახმარებლად აუცილებლად მოვა სხვა ბაიკერი.

ასე რომ, როდესაც ნახავთ ბაიკერს, რომელსაც მოტოციკლზე ზარი აქვს შებმული, თქვენ უკვე იცით, რომ მას აქვს ცხოვრებაში ყველაზე მთავარი – სხვა ბაიკერის მეგობრობა.”

არ მინდა ბევრი არაფრის თქმა.

უბრალოდ ერთი ფოტო, თუ არ ვცდები, რადიო თავისუფლების ფოტორეპორტაჟიდან

 

ბევრჯერ გვისაუბრია, განსაკუთრებით ეს ბოლო პერიოდი, სიკვდილით დასჯაზე, ციხეზე, სამუდამო პატიმრობაზე, იმაზე, აქვთ თუარა ადამიანებს სხვები ჩასვან ციხეში, თუ აქვთ, უნდა იყოს თუარა ციხე კეთილმოწყობილი, კეთილმოწყობიდან ბრეივიკზე და მოკლედ, ასოციაციურად ამ თემას ბევრ სხვა თემამდე მივყავართ.

ორი დღის წინ თანამშრომელს ვესაუბრებოდი სიკვდილით დასჯაზე. იმით დავიწყეთ, რომ თავისუფლების აღკვეთა და იზოლაცია ისედაც სასჯელია, განვაგრძეთ იმით, რომ განსხვავებული შრომითი/სამუშაო ქცევა უნდა დაასწავლო, რასაც მერე, როცა გამოვა გააგრძელებს, მერე სიკვდილით დასჯას შევეხეთ და ვაკრიტიკით რაც შეგვეძლო, სუფთა ადამიანური თვალსაზრისით და მივედით იქამდე, რომ როგორც მინიმუმ, ჯალათი ხო ვიღაც უნდა იყოს, ვიღაცამ ხომუნდა ჩამოწიოს დენის გაშვებისას ბერკეტი, ან გამოკრას ჩახმახს, ან დააჭიროს შპრიცის დგუშს.. ხოდა რატომ კიდებენ ამ ადამიანებს ცოდვას, უსიზმრო ან უძილო ღამეებს და ა.შ.

აი რას გადავაწყდი დღეს ინტერნეტში

Почему при смертной казни стреляют сразу несколько человек?

Боевые и холостые патроны распределяются между стреляющими в неизвестной комбинации. Никто не может знать точно, убил ли он человека. Это якобы помогает им психологически размазать чувство вины и ответственность за смерть.

 

პასუხისმგებლობის გადანაწილება ფაქტობრივად პასუხისმგებლობის მოხსნის ტოლფასია. ამაზე ისევ ბრბოს ფსიქოლოგია გამახსენდა და მერე ისევ იმ მწვალებლებამდე მივედი, ვინც ციხეში პატიმრებს აწამებდა.

აი თურმე რატომ არ ჰქენჯნით სინდისი და რატომ არ თვლიან თავს დამნაშავედ.

ვიფიქრე, რომ განსაკუთრებულად დამეწერა, გამემყარებინა მტკიცებულებებით და ა.შ. მარა გამახსენდა მერე ადამიანების კოგნიტური სიძუნწე, და კიდევ  კომუნიკაციის შესახებ მთელი რიგი სახელმძღვანელოებიდან მარტივი გაკვეთილები და ვეცდები ნათლად ავხსნა კიდევაც და გამოვხატო, რისი თქმაც მინდა.

1. გასაგებია, რომ უნდა დაისაჯონ, გასაგებია, რომ ვაპროტესტებთ, გასაგებია, რომ გინდათ კრეატიულები იყოთ, იუმორიც გამოიყენოთ, სიმბოლოებიც… მაგრამ!

პირველ რიგში უნდა შეწყდეს ცოცხებზე ლაპარაკი, ცოცხებით აქციებზე სიარული, ცოცხების პლაკატებზე დახატვა, საერთოდ ხსენება ცოცხების. ასევე გავრცელებული აღმაშფოთებელი ვითომიუმორისტული ნახატების გავრცელება (მაგ. პრეზერვატივწამოცმული იატაკის ჯოხი, წარწერით -POLICE ჯოხი).

ვაპირებდი მიზეზი მეცნიერულად დამესაბუთებინა, მაგრამ ჯობს მარტივად აგიხსნათ. წარმოიდგინეთ (ძნელია, მაგრამ მაინც), რომ თქვენ ხართ სექსუალური ძალადობის მსხვერპლი. როგორც მინიმუმ, ერთი ფილმი მაინც გექნებათ ნანახი, სადაც გაუპატიურებულ ქალებს კაცების ზიზღი უჩნდებათ. როგორ ფიქრობთ, თქვენზე განხორციელებული ძალადობის შემდგომ, რა რეაქცია გექნებოდათ ცოცხის დანახვაზე? მეტიც, როგორ ფიქრობთ, რა რეაქცია გექნებოდათ, როცა გეცოდინებოდათ, რომ საზოგადოებამ ნახა თქვენზე ძალადობის კადრები, და ყოველდღიურად თავს გახსენებთ და თვალში გეჩხირებიან თავიანთი ცოცხებით?

არავის არ ვუსურვებ მათ ადგილზე ყოფნას.

ასე რომ, ერთხელ და სამუდამოდ, ამოიღეთ აქციების რეკვიზიტებიდან, ყოველდღიური ლექსიკონიდან, ხუმრობებიდან და დაწვით პლაკატები მსგავსი წარწერებით.

2. გასაგებია, რომ გაფუჭებულის გადაგდება გვიყვარს და გამფუჭებლის დასჯა. ნივთებს რაც უნდა ის უქენით, მაგრამ უნდა გვახსოვდეს, რომ ადამიანები ნივთები არ არიან. ისინი არ ფუჭდებიან და არ შეიძლება ისინი სანაგვეზე მოისროლო. არ უნდა დავივიწყოთ და ამ აქციებზე წამოვაყენოთ კიდევ ერთი მთავარი მოთხოვნა – ძალადობაგანცდილი პატიმრების რეაბილიტაცია.

ნებისმიერი ფსიქოლოგიური, ფიზიკური და სექსუალური ძალადობის შემდგომ ადამიანს ადგება ფსიქიკური ზიანი. აუცილებელია ფსიქოკორექცია.

არ შეიძლება აღნიშნული პატიმრები აღიქმებოდნენ სამუდამოდ დაღდასმულებად და ასევე არ შეიძლება ყურადღება მთლიანად დამნაშავეებზე გადავიტანოთ. დამნაშავეები აუცილებლად უნდა დაისაჯონ, თუმცა აუცილებელია საქმის გამოსწორებაც.

ვფიქრობ აუცილებელი იქნება ამ ადამიანთა საჭირო ვადით რეაბილიტაციის შემდგომ და კიდევ უფრო მერე, როდესაც საპატიმროს დატოვებენ, მათთვის სოციალური ადაპტაციაში დახმარება. აღნიშნული გეგმის განსახორციელებლად საჭირო იქნებიან ფსიქოლოგები და სოც.მუშაკები, რომლებიც დროდადრო შეხვდებიან ამ ადამიანებს მათი ვითარების შესაფასებლად, ამას გარდა, აუცილებელია სახელმწიფომ იზრუნოს მათ დასაქმებაზეც.

ჯერჯერობით სულ ეს არის, რისი თქმაც აუცილებლად მინდოდა.

 

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 150 other followers